Decálogo para unha Galiza necesitada de goberno de seu (col no Anuario 2016 do Foro Económico de Galicia)

Decálogo para unha Galiza necesitada de goberno de seu

Xavier Vence

Catedrático de Economía Aplicada da USC

Ex-Portavoz Nacional do BNG

As perspectivas económicas do noso país están sometidas ás incertezas de avatares alleos, non só polas interdependencias propias da globalización e que afectan a todos os países, senón pola renuncia do noso goberno a enxergar con firmeza unha estratexia propia. Estamos ao pairo dos ventos dunha profunda crise que non remata, dos cambios xeoestratéxicos, das decisións europeas e estatais sen que Galiza faga causa de obxectivos precisos e claros diante do Goberno central e Bruxelas e sen ter unha aposta ben perfilada por parte da Xunta de Galiza, co necesario respaldo financeiro e o compromiso do sector privado.

Necesitamos un golpe de temón para estar en condicións de reverter unha tendencia de longo prazo marcado polo declive económico e demográfico. Xestionar as tendencias autodestrutivas dese círculo vicioso do declive resulta complexo e custoso: custe engadido da xestión do declive demográfico e do abandono territorial; inversións e servizos para soster pobos (case) baleiros e non produtivos; gasto e non recadación; gastos de conservación do medio, incendios, etc. Darlle a volta a iso debera ser o obxectivo dunha “axenda de país”.

Nestas liñas tentarei de identificar os riscos máis importantes que pairan sobre a economía galega e, ao propio tempo, apuntar as liñas mestras para superalos. Resumireinos arredor de dez eidos nos que, ao meu ver, Galiza debería poñer toda a intelixencia colectiva e toda a súa capacidade política para afrontalos e convertelos en oportunidades para sentar as bases do desenvolvemento futuro do noso país.

Primeiro, no plano internacional temos ameazas claras para a nosa balanza comercial. Por un lado, as exportacións sofren tanto a parálise do mercado europeo como o estancamento dos mercados latinoamericanos; por outro, a caída conxuntural do prezo do crú pode mudar de xeito súbito a curto prazo, deteriorando rápidamente a nosa balanza comercial.

En ambas cuestións, o desleixo da Xunta ten consecuencias graves. Nun caso por ausencia de esforzo propio na diversificación e busca de novos mercados e no outro por desaproveitar as oportunidades para impulsar un mix enerxético baseado na electricidade de orixe endóxena renovábel fronte ao consumo de petróleo e gas de importación. Isto debería abrir novas liñas na política da Xunta (acompañadas polo goberno central) para mudar o modelo de inserción exterior e o modelo enerxético. Porén o único esforzo financeiro recente da Xunta nese eido foi, curiosamente, para aumentar a participación no capital da planta de Gas.

Segundo, a aceptación zombie das consecuencias da implementación dos acordos internacionais da UE e o Estado Español que se concretan en medidas directamente lesivas para sectores que constituen a base da nosa especialización produtiva (pesca-conserva, agro-alimentación, servizos e distribución comercial etc ). Tendo Galiza un perfil de especialización produtiva específico e diferente do conxunto estatal ou doutras CCAA con maior peso político, o que encontramos é que as negociacións e as regulacións que se introducen non salvagardan os intereses dos nosos sectores clave. Este desleixo deriva dunha combinación de factores entre os que cómpre destacar: a ausencia de diagnósticos e estratexias propias por parte do goberno galego e, por veces, o propio desartellamento interno do sector empresarial galego. Sabendo que o campo de xogo é estreito e que as solucións pasan por unha xestión intelixente da “letra miúda” resulta imprescindíbel unha aposta política clara do goberno galego acompañada dunha administración e unha xestión competente que saiba plasmar nos detalles regulatorios a defensa dos nosos intereses estratéxicos. Iso pasa por un aproveitamento ao máximo das competencias estatutarias, para o que é precisa unha profunda e decidida vontade política en clave nacional, xunto cunha realista comprensión de que os discursos neoliberias e acordos desreguladores non implican a perda de función do goberno e a administración pública senón a necesidade de “refinar” a súa forma de lexislar e actuar.

Terceiro, Galiza está pagando as consecuencias da submisa aceptación da aposta estatal -aproveitando a crise financeira- para impulsar a concentración e centralización do sistema financeiro arredor dun número reducido de grandes bancos asentados en Madrid, eliminando as Caixas de Aforros e anulando de facto as competencias autonómicas en materia de crédito. Nunha economía aforradora neta como é a galega, con modesto pulso inversor do tecido empresarial privado (e público), o resultado é -como leva sendo desde décadas atrás- a fuxida de aforro cara a outros territorios ou cara aos mercados globais. Nese sentido, urxe unha acción decidida do goberno galego –coa eventual participación doutras institucións como Deputacións e grandes concellos- para recrear novas entidades de crédito e banca pública que canalicen unha parte dese aforro cara o financiamento de proxectos empresariais e públicos galegos, como vía para impulsar a diversificación produtiva, a innovación e a expansión das empresas galegas. Desde logo, nese novo mix de instrumentos financeiros cómpre reforzar, redimensionar e diversificar todos os instrumentos de capital risco (capital semente, capital desenvolvemento do IGAPE...) para que permitan, entre outras cousas, optimizar os Fondos Estruturais da UE e, en especial, as novas oportunidades que ofrece o Plan Junker e as modalidades de combinación dos Fondos Estruturais e de Investimento Europeos e os Fondos de Investimentos Estratéxicos do Banco Europeo de Investimentos (BEI). Galiza non pode resignarse a ese vergoñento nivel de execución dos Fondos Europeos do septenio pasado, en que se perdeu un tercio dos Fondos por incapacidade e desleixo do goberno presidido por Núñez Feijóo. Neste novo período imos polo mesmo camiño e estamos desaproveitando a disponibilidade de recursos para apostas realmente produtivas e estratéxicas.

Cuarto, debemos dar o salto da dependencia enerxética e regulatoria a un novo marco de enerxías renovábeis e tarifa galega. Nunha economía de fortes interdependencias globais resulta crítico o aproveitamento das especificidades e singularidades de cada país. As capacidades e experiencia construída  ao longo do tempo e tamén as singularidades naturais. Entre as máis importantes está o noso excedente na produción de enerxías renovábeis (hidráulica e eólica) e o potencial para incrementar a súa produción futura (tamén na de orixe mariño e solar). O desenvolvemento con visión integral de toda a cadea eólica e das renovábeis en xeral é unha oportunidade dupla, para impulsar o crecemento económico e o emprego en toda a cadea e para avanzar cara un modelo económico sustentábel. O efecto das decisións combinadas do goberno de Feijóo e do goberno central tiveron consecuencias devastadoras para este sector. A continuidade desas políticas é unha ameaza definitiva para o futuro pero o potencial está aí e constitue unha oportunidade clave para Galiza. A superación do parón ás renovábeis imposto polo goberno central (atendendo aos intereses do lobby eléctrico español) é unha prioridade para o noso país (que, ademais, é unha das poucas nas que os nosos intereses están en liña coa orientación da estratexia enerxética da Unión Europea). En todo caso, e no curto prazo, sería necesaria unha mudanza da regulación centralizadora e uniformizadora do mercado eléctrico que impón tarifas uniformes en todo o territorio español. Esta regulación central impide unha diferenciación territorial de tarifas en función da abundancia e coste de xeneración e distribución –como ocorre noutros países europeos-. Unha tarifa eléctrica galega pemitiría a Galiza beneficiarse desa vantaxe competitiva, tanto para as empresas como para as familias e tamén para o propio sector público (en especial, habida conta da elevadísima factura do alumeado público). Todos os nosos sectores produtivos ven mermada a súa competitividade por estar soportando a segunda tarifa eléctrica máis cara da UE. De igual xeito, unha regulación que favorecera o autoconsumo enerxético nun territorio con tan boas condicións naturais para a produción descentralizada de electricidade tería un impacto moi positivo en custes, competitividade e sustentabilidade.

Quinto, a aposta estatal por voltar confiar nun modelo de crecemento asentado no turismo e na construcción resulta especialmente nociva para Galiza. Polo noso clima, o turismo nunca vai xogar un papel motor da nosa economía como pode facelo no mediteráneo. E isto, xunto co declive demográfico, fai que o sector da construcción non poida xogar un papel extraordinario na dinamización da nosa economía (cousa que si pode e, de feito xoga, noutras latitudes). Tamén por iso, Galiza ten que ter plena consciencia de que necesitamos apostar por outro tipo de modelo produtivo: baseado nos sectores que definen a nosa especialización e que, porén, estamos deixando desmantelar (toda a cadea alimentar, por exemplo) e arredor dos que debemos innovar e impulsar todas aquelas novas actividades que poden diversificar ese tecido produtivo. Obviamente, esa aposta produtiva innovadora ten que partir das actividades xa existentes pero ten que poñer o foco tamén na posta en marcha de novas industrias (e servizos) complementarias, asi como no impulso ao emprendemento que valorice o coñecemento que sae dos nosos laboratorios e na criatividade e talento das novas xeneracións.

Sexto, a Estratexia de Especialización Intelixente do noso país non pode ser un envoltorio para vender iniciativas inconexas senón que debe supoñer unha aposta decidida “de país”, trabando a iniciativa pública e a privada, para aproveitar a experiencia acumulada e a capacidade de I+D para dar un salto tecnolóxico nas nosas especializacións claves, diversificar, reforzar as relacións interempresariais e intersectoriais, alumar actividades complementarias e de servizos intensivos en coñecemento ao socaire desas fortalezas históricas. Na pesca, no marisqueo, na acuicultura, na conserva, no agro, en toda a cadea alimentar, no forestal, no enerxético, no automóbil, na saúde, etc.

Sétimo, Galiza ten unha clara oportunidade no aproveitamento das súas condicións históricas e naturais para converter a produción ecolóxica nun perfil diferenciador, nun sinal de identidade e imaxe de marca do país. A produción ecolóxica pode constituír unha vía para superar o atoamento en certas especializacións intensivas nas que Galiza xoga con desvantaxe fronte a outras economías europeas e podería así posicionarse en nichos de mercados máis remuneradores e con claro futuro. Para iso temos que proceder a un desandamento da intensificación nalgúns segmentos da actividade primaria e, sobre todo, evitar afondar máis nesa senda, abeirando a tentación de proxectos agresivos que van na liña dun modelo que se incribe nas pautas pasadas de produción masiva e de baixa calidade (como pode ocurrir, por exemplo, co modelo de acuicultura do actual plan da Xunta de Feijóo).

Oitavo, Galiza vén perdendo tecido produtivo industrial e de servizos non só pola crise económica e a caída de actividade de certos sectores senón tamén por un agudo proceso de deslocalización de producción e de deslocalización da sede das propias empresas. Precisamos unha estratexia integral para frear a deslocalización de actividades produtivas e tamén de sedes de empresas, que van ligadas a miúdo a depredadoras estratexias de absorción en concentración do capital pero tamén en ocasión por decisións estratéxicas ou fiscais dos seus propietarios. Cómpre reforzar os elos das cadeas de valor e declarar a “guerra política” á depredadora  “guerra fiscal” do furioso centralismo madrileño destinada a captar sedes de empresas e localización de patrimonios e grandes fortunas na capital do estado. Cómpre derrogar a “lei de unidade de mercado” que trata de impedir todo tipo de regulación favorecedora das empresas radicadas no territorio e aproveitar ao máximo as compras públicas como instumento para dinamizar a industria e os servizos localizados na Galiza. En particular, urxe mudar as política de licitación de obra pública e a políticas de concesións de servizos públicos para evitar que o noso orzamento público sexa pasto do lobby das grandes construtoras madrileñas e se converta en ferramenta efectiva de dinamización do tecido produtivo propio .

Noveno, Galiza enfróntase a un cambio de modelos de financiamento tanto a nivel comunitario como español que reducen as aportacións compensadoras das crecentes desigualdades territoriais. No último modelo de financiamento autonómico –que debería ter sido renegociado no ano 2015- Galiza viu mermada a a aportación recibida por parte do Estado, até o ponto de que xa en 2012 a balanza fiscal (excluída a Seguridade Social) é negativa para nós. A expulsión do grupo de “rexión en desenvolvemento” a nivel comunitario tamén se traduce nunha menor participación nos Fondos Europeos no período 2014-2020, a pesares de sufrir unha ampliación da fenda nestes últimos anos, que nos sitúa neste momento 20 puntos por debaixo da media comunitaria. E de cara ao futuro existe a ameaza certa de que o futuro modelo de financiamento autonómico poida ser aínda máis perxudicial para Galiza e poida reforzar aínda máis esa posición de contribuidores netos ás arcas do Estado (mesmo habería que contemplar as consecuencias dunha eventual independencia de Cataluña). Nese sentido, precisamos unha estratexia consensuada entre todas as forzas políticas galegas para acometer mudanzas de calado en diferentes ordes: a) simplificación dos niveis administrativos hoxe insostíbeis (Deputación, Delegacións do Goberno, etc);  b) defender un modelo de financiamento que preserve a nosa capacidade financeira e, de paso, permita unha maior autonomía na política fiscal (p.e., semellante ao sistema vasco de “cupo”); e c) mudar o modelo de financiamento local que na actualidade resulta claramente discriminatorio para os concellos galegos.

Décimo, todo o anterior só pode abordarse desde unha estratexia de empoderamento de Galiza en todos os sentidos, o que, do meu ponto de vista, require un cambio político protagonizado por forzas que teñan o seu centro de interese e decisión no país. Pero nel deberían estar comprometidas tamén todas as forzas que aspiren a xogar un papel no futuro do noso país.

Que é o TTIP?, ameazas para economía, servizos públicos, soberanía e democracia

Video da Conferencia no Forum Europa en Santiago 29 Xaneiro

Sete anos de vacas fracas. Que facer para que non sexan outros sete?

Sete anos de vacas fracas. Que facer para que non sexan outros sete?

(Véspera do aniversario do nacemento de Castelao en Rianxo un 30 de xaneiro de 1886, fai 129 anos)

Bos días a todos e a todas e moitas grazas por asistir a esta charla-coloquio organizada, unha vez máis, polo  Forum Europa Tribuna Galiza.

Vou aproveitar a miña intervención para facer unha radiografía de como vemos a situación do país desde o BNG e cales son as nosas alternativas para frear o devalo actual e aproveitar as nosas potencialidades. Tratarei de convencelos de que Galiza é un país con futuro pero hai que construilo e facelo sobre outros alicerces.

Levamos sete anos de profunda crise. Pero non se cumpre aquí o ciclo bíblico de sete anos de fames e sete anos de abundancia. Tal como se formulan as cousas desde o establisment podemos ter outros sete anos máis de vacas fracas.

Postos a empezar mentando as regras económicas do “libro de libros” habería que recoñecer que tampouco se respecta o precepto do “ano sabático” que, entre outras cousas, obrigaba á “remisión das débedas” cada sete anos, tal como establecía o Deuteronomio.

No mundo de hoxendía as cousas son diferentes.

Aquí levamos en crise 7 anos, con políticas centradas en salvar e rescatar as finanzas especulativas e as grandes empresas a costa do empobrecemeno da maioría da sociedade: levaron a ruína a milleiros de pequenas empresas, traballador@s e autónom@s; espoliaron @s contribuíntes medios co aumento do IVE, IBI, IRPF, impostos especiais; aumentaron os prezos dos bens básicos como enerxía e transportes; reduciron os salarios, a capacidade de compra, o nivel de vida medio e a calidade dos servizos públicos. De feito hoxe o Estado Español é o segundo país máis desigual da UE.

Estamos nun mundo certamente moi asimétrico, moi desigual. Para as familias non hai “remisión de débedas” nin reestruturación, hai execución de hipotecas, desafiuzamentos e condena á indixencia de miles de familias que quedarán de por vida coa lousa das débedas impagábeis. Pola contra, hai uns seres especiais que son os grandes financeiros e especuladores que fixeron da débeda o seu negocio e aos que non só lles aplicamos a graza dun ano sabático senón que levan sete anos seguidos de ano sabático, de condonacións. Levamos rescatándoos 7 anos e pretenden que sigamos rescatándoos de por vida

E non é unha metáfora, é unha realidade, porque as súas débedas son agora débedas de todos nós a 10-15 anos vista.

Liberámolos a eles das súas débedas ao tempo que nós nos escravizamos.

Somos reféns da gran finanza endebedada que conseguiu aquilo que dicia Bertolt Brecht: “un home que ten débedas realmente grandes inspira respeto. Xa non é el só o que treme polo seu creto; tamén tremen os seus acreedores. Hai que arrimalo aos grandes negocios para evitar que sucumba á desesperación... ese home convértese nunha potencia”. Iso que Brecht escribía n’Os negocios do señor Xulio César, permítenos de paso ver os paralelismos de tres momentos históricos nos que as montañas de débedas dinamitaron o sistema: a caída da república romana, a crise do capitalismo liberal dos anos 30 -cando empeza a novela- e a crise actual do neoliberalismo.

Hoxe non imos facer historia, imos acercarnos ao presente, pero farémolo cunha perspectiva alonxada do curtopracismo que domina o discurso económico e político actual.

Para os que mandan todo o seu afán parece reducirse a ir matando as malas noticias cun “barullo” de datos mensuais ou trimestrais, comparacións trucadas mesturadas con previsións que nunca se cumpren, etc etc que só teñen como fin atordoar a xente.

Eu propóñovos ver os cambios con perspectiva de longo prazo. Non se trata só de onde estamos senón de cara a onde imos.

Hoxe xa temos claro que a crise non foi só un estourido da burbulla inmobiliaria senón que é o resultado dun modelo neoliberal dominado polas finanzas e crecentemente desigual.

Que leva ocorrendo ao longo destes 7 anos de crise?: pois paradoxalmente non unha reconsideración crítica dese modelo senón que o que estamos vivindo en directo é unha acelerada radicalización do neoliberalismo. Non de recuperación de nada senón de tránsito cara unha versión máis descarnada do capitalismo, pilotado, iso si, polos mesmos que nos trouxeron até aquí: as finanzas globais.

O proxecto de radicalización neoliberal xa levou por diante moitas conquistas, pero de continuar por máis tempo, como pretenden, levará por diante moitas conquistas de civilización e devolveranos a unha sociedade de miseria, violencia e gobernos autoritarios.

O que está pasando non nos colleu desprevenidos a algúns economistas. Permitídeme un pequeno exercicio de inmodestia.

No 2005 eu publicara un libro que se titula O fracaso neoliberal na Galiza e o seu contido foi por desgraza premonitorio. Ao estourar a crise, en 2008, escribin que o neoliberalismo só podía manterse se a poboación aceptaba un empobrecemento dun 30-40% (e cara aí imos). No 2011 publiquei Crise e radicalización neoliberal onde destripaba todos os pasos que se ían dando nesa dirección e as consecuencias desastrosas que traerían.

O pior é que, como xa dicía daquela, a pesar dese sacrificio social e humano de proporcións históricas, o modelo neoliberal non funcionará porque é inviábel e chegou ao seu límite: con máis diñeiro ficticio dos Bancos Centrais e máis débeda non hai gran futuro.

Non son pouc@s @s economistas crític@s que levan tempo falando do estancamento do capitalismo e mesmo do seu colapso. Agora empeza a haber economistas oficiais, próximos a Wall Street, como Larry Summers ou Robert Gordon etc que falan dun horizonte de “estancamento secular” (secular stagnation). Máis pedagóxica, a literatura acompaña,  con ese libro de George Packer que leva por título The Undwindding, que nos ofrece unha estarrecente reportaxe da desfeita da sociedade americana.

Non hai recuperación nin a vai haber: horizonte de estancamento secular

Porén, @s predicador@s ideolóxicos e os políticos cómplices están a outra cousa. Instalados na miopía do curto prazo  tentan manter amansada a poboación.

Empecemos, pois, polo curto prazo. Vexamos brevemente que está pasando no último ano?

Aproveitando unha leve melloría dos mercados de débeda, derivada da primeira gran inxección de 1 billón de Euros do BCE desde 2012, o goberno leva uns meses lanzando as campanas ao vóo cunha suposta recuperación no estado español. Máis aínda, pretende atribuírse o mérito da mesma.

Quixera deixar claras tres cousas. A primeira, unha melloría puntual con esas bases non significa unha verdadeira recuperación económica e saída da crise; segundo, a melloría circunscríbese sobre todo aos balances da banca e as rendas financeiras, rescatadas con recursos públicos (uns 180 mil millóns) e tsunami de liquidez monetaria do BCE, pero vai acompañada de destrución de capacidade produtiva e emprego, empobrecemento e desigualdades (se algún de vós participa en certos fondos de investimento pode estar sacando rentabilidades astronómicas dun 20, un 50 ou mesmo dun 100%, pero a maioría da poboación perde e moitos caen na privación até facernos o segundo país máis desigual da UE); e terceiro, o que cun certo rigor se poida dicir do Estado español, non pode afirmarse nin de lonxe de Galiza, que segue no rodopío do devalo económico e demográfico.

Unha cousa é evidente: Se houbera recuperación non faría falta tal despregue de medios para pregoala.

Porque atordoan a poboación co salmo da recuperación, da saída da crise?

Saben que a desesperación da xente xa non pode agardar máis e pode estourar en calquera momento.

Teñen que acalmar os ánimos con recorrentes promesas de recuperación.

En realidade cómpre recordar que levan así desde o segundo ano da crise. Dende que en 2009 Zapatero empezara a falar dos “brotes verdes”, non pararon de soar as trompetas da recuperación. Cada ano anunciábase o seu advenimento. A verdadeira miragre sempre chegaría o ano seguinte.

Pero bon, o que si cabe dicir é que a nivel de estado freouse a pendente de caída e o PIB mostra signo positivo que pode alcanzar o 1,2% no conxunto de 2014. Coa caída da factura petroleira, o tsunami monetario e a mellora da prima de risco e as condicións do financiamento, a conxuntura mellora algo pero non porque haxa crecemento da base produtiva ou porque resultase eficaz algunha política do goberno, as chamadas “reformas”, senón porque o BCE decidiu darlle a manivela da liquidez a esgalla para os bancos desde 2012, co tipo de xuro a 0,05% e tamén porque os conflitos xeopolíticos levan a tirar a baixa os prezos do petróleo.

Pero, aínda asi, iso non garante un crecemento a medio prazo e a economía non tira en Europa; por iso xogan a última carta do BCE con esta nova bomba de 1,1 billón de euros ficticios que acaban de aprobar para inundar os mercados a partir de xaneiro de 2015 até 2017. Pero tampouco esa bomba monetaria resolverá os problemas da economía produtiva, que é o verdadeiro miolo do problema e cuxo mal está na falta de mercados solventes, mercados que, pola contra, está perdendo aqui e en Europa como consecuencia da liberalización e o empobrecemento. Ese é o verdadeiro problema para o futuro, a produción de bens e servizos en condicións rendíbeis que é a que crea emprego e sostén os ingresos públicos.

Pois ben, o problema é que en Galiza a situación é moito máis delicada aínda; non hai agora recuperación de verdade, nin vai habela, pero é que nin sequera chega a melloría conxuntural.

Porque non a hai?

Parémonos un chisco en Galiza.

O PIB en Galiza é hoxe un 7% menor que no ano 2008 e os datos dos últimos trimestres apenas mostran un paso do signo negativo da recesión para un signo positivo, pero son tan baixos (+0,4%) que só revelan o estancamento económico. Apenas se move a demanda de consumo (+0,5%), non hai investimento (+0,2%).

Caen as exportacións e a produción industrial, aumenta o déficit exterior outra vez.

A cifra de negocios da industria caeu en 2014 un 3,2%.

O noso agro e a nosa pesca esmorecen estrangulados por prezos de oligopolios e por cotas que limitan a produción.

Iso si, recupéranse os bancos con cartos públicos (uns 185.000 Millóns), reínflase a especulación cos rescates e o diñeiro regalado do BCE (1 billón ao 0,25%) .

Así apenas se crea emprego, e o pouco que se crea é ultraprecario, con salarios de miseria. O 16,5% dos empregos son semanais. A tempo parcial, por días no terciario e na construción con salarios por debaixo do salario mínimo, pero abondosos en horas, mesmo superando a xornada laboral legal ou de convenio.

As pequenas e medianas empresas que producen para as grandes ou que son subcontratadas sofren un estrangulamento nos prezos que acaba cos marxes de negocio e mesmo obriga por veces a traballar a perdas para ter carga de traballo.

O certo é que en Galiza estamos en mínimos históricos. Movémonos arredor de 1 millón de ocupados, menos que hai 30 anos. Desde fins de 2008 hai 196.000 ocupados menos, un 16,5% menos. Nos 4 últimos meses segueu aumentando o paro ao tempo que no resto do estado se freou .

A afiliación á SS caeu no mes de decembro en 13.088 persoas (cos datos a 31 de decembro).

O máis grave en termos tendenciais é que non só perdemos ocupados senón que perdemos poboación activa: unas 19.000, que emigran fóra do país. Sería irresponsábel ocultar as consecuencias dramáticas deste feito para o futuro económico e demográfico de Galiza. Afonda o círculo vicioso de declieve que é preciso romper con urxencia.

Claro que hai diferenza de pulso entre Galiza e o resto do estado, e iso hai que poñelo no debe do centralismo e de Feijóo, do seu entreguismo obediente a Madrid (“Galicia non é un problema para España”), do seu radicalismo neoliberal campión dos recortes e no feito reiterado de que as políticas que se aplican desde Madrid, con toda a paixón recentralizadora penalizan e pexan moi particularmente a nosa economía. Recortes asimétricos do déficit, balanza fiscal negativa para Galiza, negocio dos lobys madrileños co noso orzamento…

Por que non a vai haber recuparación?  

Non hai futuro se no canto de corrixir as eivas profundas que a crise puxo ao descuberto o que fan é impulsar un “capitalismo confiscatorio” para tapar os buratos d@s auténtic@s responsábeis co suor, sufrimento e espolio das vítimas: traballador@s, contribuíntes, usuari@s e aforrador@s (ou @s emigrantes retornad@s). 

Pero… é que noso caso, no caso de Galiza, ademais dun ultraliberalismo inviábel, sufrimos tamén o efecto do centralismo madrileño.

Aos problemas xerais deste modelo engádense estes problemas estruturais e diferenciais do noso país é o que parecen incapaces de entender e recoñecer tantos as dereitas como as esquerdas españolas.

Centralismo que pretende seguir espremendo o noso aforro e a nosa fiscalidade para encher o burato da súa débeda: 180.000 millóns do rescate bancario e da burbulla (Bankia, Sareb; avais,…); 38.000 millóns da débeda das empresas de defensa; 28.000 do déficit tarifario; 5.000 millóns das autopistas radiais madrileñas; AENA (cos 6.000 millóns da T4)… 

Porque pretenden seguir someténdonos a unhas relacións de intercambio inxustas, con prezos de auténtica colonia: baixos para o que producimos (leite, carne, peixe, electricidade, madeira, etc) e altos para o que consumimos (tarifa eléctrica común, gasoil-gasolina, tren, transporte aéreo, peaxes elevadísimos para a nosa conexión interna, etc). 

A nosa industria, a nosa agricultura e os servizos soportan uns custes de electricidade e de transporte que pexan a competitividade, o que fai especialmente difícil saír adiante cando a competencia é tan desigual. 

Co noso mercado dominado pola súa gran distribución comercial oligopólica é difícil dar saída en condicións randíbeis á nosa produción primaria e reter as rendas das marxes comerciais.

Así non hai maneira de saír do burato. 

E naquilo que podemos levantar cabeza deseguida nos poñen novos atrancos, vetos, reconversións forzosas, limitacións a produción, cotas leiteiras e pesqueiras, supertaxas, etc.

O resultado é paro, emigración e devalo demográfico.

O futuro é realmente negro e hai que facer algo, temos que facer algo. Non podemos resignarnos a que todas a conquistan se veñan abaixo.

Pero, entón, hai solución?

Si, claro que hai. Non é sinxela. Pero haina.

O primeiro requisito é ter claro o tipo de país e de sociedade que queremos porque do contrario, como dicía Séneca, “non hai ventos favorábeis para quen non sabe a onde quere ir”. Polo menos hai que ter claro o que non queremos. O que non queremos é este escenario de empobrecemento cara o que pretenden levarnos.

Para darlle a volta a todo isto precisamos un proxecto. Galiza precisa que o proxecto do nacionalismo avance na sociedade e avance electoralmente. 

Empezando polo máis sinxelo.

Hai que romper de inmediato coas políticas de recortes e apostar con decisión por políticas expansivas de gasto, non gasto improdutivo ou ineficiente, pero si investimento en recursos de futuro: investigación, innovación, educación, servizos públicos avanzados…

O investimento e os empregos creados en todas esas actividades terán a doble virtude de crear riqueza de cara o futuro e de actuar tamén como factor dinamizador da demanda a curto prazo, esencial para reactivar o sector privado, en particular das PEMES industriais, comerciais e dos servizos.

Claro que ese incremento de gasto hai que financialo. E como facelo?.

Hai que mudar o actual marco de financiamento autonómico que está estrangulando as nosas contas públicas. Sendo unha das CCAA de menor nivel de renda per capita resulta que estamos a ter unha balanza fiscal negativa. Precisamos soberanía financeira, recadar nós os tributos todos e ter plena capacidade normativa.

Hai que aumentar ingresos e iso pode facerse con impostos ás grandes rendas -en particular as rendas financeiras- e as grandes fortunas.

Queremos que o aforro e as ganancias empresariais se invistan aquí e non nos paraísos da evasión fiscal ou na especulación financeira global. Queremos que os moi ricos, as grandes fortunas e as grandes empresas paguen impostos, paguen aquí e paguen máis para contribuír a financiar un gasto público que dinamice o investimento e a demanda, un gasto público que financie bos servizos públicos e un orzamento público redistribuidor que reduza as desigualdades insoportábeis e a pobreza galopante.

Velaí un dato que por si só di todo: Galiza recadou polo Imposto de Patrimonio en 2013 278 mil de euros, é dicir nada!. Pero se as 9 maiores fortunas galegas pagasen realmente polo seu Patrimonio total (57.500 M €, equivalente ao noso PIB) as nosas contas públicas serían outras completamente diferentes. Só cos 9 grandes poderiamos facer cousas ben grandes en educación, sanidade educación, loita contra a exclusión, cantos tratamentos contra a hepatite C, canto persoal máis para Urxencias!!

Claro está que para conseguir iso que parece tan sensato precisamos soberanía fiscal e políticas fiscais progresivas.

Dito isto tamén quero insistir en que a proposta do BNG non é só aumentar o gasto público, tamén creemos que hai ámbitos onde se pode reducir gasto socialmente innecesario. E sobre todo propoñemos un gran paquete de aforro suprimindo parte deses 6 niveis administrativos que resultan caros, ineficientes e fonte distorsións. Por iso propñemos suprimir as Deputación Provinciais e as delegacións do Coberno Central e a propia dimensión dese Goberno Central. Aí si que poderiamos conseguir aforros significativos e melloras da eficiencia, pero para iso temos ir na dirección inversa á que hoxe están promovendo desde o PP e as forzas recentralizadoras.

E, sobre todo, temos que mudar as políticas:

Non podemos ver estragados os nosos recursos por imposicións miopes ou intereseiras de Bruxelas ou de Madrid como ocorre co cerco, co xeito, ou como ocorre tamén no agro ou no naval.

Non podemos aceptar que os nosos recursos naturais, os eléctricos ou o aforro emigren sen crear riqueza no país.

Temos que investir en novas actividades, baseadas tamén no coñecemento e na innovación. Cunha estratexia de especialización intelixente –de verdade e non ese “powerpoint” feito pola Xunta- centrada sobre todo na diversificación a partir daquilo no que temos vantaxes, experiencia acumulada, capacidade comercial, etc. Non se trata de apuntarse nun papel á última moda dos gurús estrela do momento, non se trata de crear bonsais artificiais que logo consumen todo o noso esforzo sen deixar de ser un eterno bonsai. Trátase sobre todo de incorporar coñecemento, diversificar bens ou servizos ao redor daquelas actividades ou sectores nos que temos unha base produtiva, tecnolóxica e investigadora minimamente sólida.

Compre investir en talento e aproveitalo produtivamente. Abandonar a retórica e ir aos feitos.

Non podemos aceptar esa política miope de recortes que está estragando os esforzos de I+D última década. Nos primeiros catro anos de Feijóo retrocedemos a un nivel de esforzo de I+D do 0,86% do PIB, un retroceso dunha década, 1.500 investigadores (en Equivalencia de Xornada Completa, realmente son moitas máis persoas) expulsados do sistema e nulas espectativas para a maioría dos que permanecen. Cómpre volver poñer a I+D e a innovación nos orzamentos e non só nos discursos.

Indo un paso máis alá. É preciso un novo modelo de inserción na economía internacional, tanto no relativo ás finanzas como ao comercio internacional. Ese cambio de marco regulatorio require, sen dúbida, soberanía e vontade de exercela nesta dirección.

Para poñer a banca ao servizo da economía produtiva necesitamos Banca Pública Galega e outra regulación.

Para frear a desindustrialización e recuperar a industria precisamos frear a liberalización . Desde logo temos que impedir a ameaza que supón o TTIP que se negocia na trastenda entre a UE e EEUU.

O ciclo da hiperglobalización, da globalización neoliberal trouxo esta situación de profunda crise estrutural que non ten solución nese marco. A hiperglobalización é insostíbel económicamente e insoportábel socialmente. Pouco a pouco van abríndose camiño outras opcións para reconstruír os equilibrios básicos. Iso devolve ao centro da escea a cuestión da soberanía dos países, como vén facendo Latinoamérica desde hai unha década e como afirma Grecia desde este domingo. Dun xeito ou doutro, que nunca será idéntico a como foi noutros períodos no pasado, pero a soberanía será o concepto arredor do que xirará o novo paradigma.

Noutra dimensión e dado que o noso problema máis agudo e evidente é o emprego resulta necesaria unha reflexión adicional sobre o impacto das novas tecnoloxías e, en particular, do dixitalismo, sobre o traballo na sociedade que vén. Na era dixital mudan moitos aspectos da vida das persoas, das relacións entre elas, o tipo de bens e servizos que consumimos e a forma en que os consumimos.

Todo iso obriga a pensar novas formas de traballo pero tamén a xestionar socialmente a reducción de postos de traballo e do tempo de traballo global.

Está claro que cómpre abordar unha estratexia de reparto do traballo cohesionador, que garanta a inclusión laboral e social e que contribúa a unha sociedade máis igualitaria. Iso é posíbel pero require un cambio de paradigma.

Ao mesmo tempo cómpre abrir novo nichos de actividade que creen novos empregos. Exemplos claros no noso caso serían todos os ligados a calidade, en particular a calidade alimentaria sustantiva (non a das etiquetaxes), con produción de alimentos sanos, saudábeis, ecolóxicos, que poden crear novos empregos e mellor calidade de vida (aínda que implique menor produtividade); actividades vencelladas ao coidado e aproveitamento do medio ambiente en parámetros de sustentabilidade; investigación; creación cultural propia; ocio de relación social, etc.

Nese novo paradigma guiado pola sustentabilidade vai de seu a reducción do gasto en transporte (moi intensivo en enerxía fósil) e adquiren preeminencia os criterios de producción local (alimentaria, servizos, etc) En Francia os circuitos curtos de comercialización representan o 21% dos ingresos das explotacións, aqui apenas un marxinal 0,05%. De igual xeito, cómpre pensar na producción e consumo local da enerxía (renovábeis); comercio local e de proximidade (modelo urbano compacto e evitando fuga de rendas da intermediación).

En todos eses eidos os nosos concellos teñen un papel moi activo a desempeñar. Alí onde gobernamos xa estamos facendo cousas e seguiremos facendo máis se a reforma local mutiladora e centralizadora do PP non o impide.

En síntese, soberanía enerxética, soberanía alimentar, soberanía financeira son principios orientadores de futuro, que enchen de contido práctico a nosa aposta pola soberanía política.

E non falei de corrupción, porque a corrupción é un cancro asociado a unha sociedade en descomposición. Feijóo dí que “Imos ser a rexión máis transparente de Europa”: si, cos bolsillos limpos e baleira de xente!

É non falei da débeda. Porque en realidade o problema da débeda non se arranxará se non hai crecemento económico e creación de rendas.

Por todo o dito afirmo que no marco actual e coas políticas actuais non hai recuperación posíbel nin saída da crise, por moito que a maquinaria da propaganda mentirán do PP español e de Feijóo pretenda atordarnos.

Pero, amigas e amigos, hai saída, hai alternativa.

Non vou dicir que o que vos propoño sexa fácil ou sexa para mañán. Pero ese é o norte e canto máis nos aproximemos nesa dirección mellor nos irá.

Por todo iso é polo que afirmo que o nacionalismo, o soberanismo, é unha alternativa necesaria e non un adorno retórico, nin unha elucubración ideolóxica nin tan sequera unha fixación identitaria: o soberanismo é a vía práctica para ter as ferramentas que permitan resolver os problemas concretos dos galegos e galegas, os máis importantes no seu día a día: ter emprego, salarios dignos, ter recursos para facer fronte ás súas necesidades vitais, ter sanidade, educación e outros servizos públicos de calidade.

Esa é a política do posíbel pola que tamén aposta o BNG.

E para iso queremos contar con tod@s vós,

empezando polas preguntas que teñades agora.

Moitas grazas

Compostela, 29 xaneiro de 2015-01-29

Xavier Vence

Intervención no mitin de peche das europeas en Vigo (23.5.2014)

Amigos e amigas de Vigo, desta cidade que como dixera Cunqueiro “naceu á beira dun verso de Martín Codax”:

Agora que se pecha a campaña comprobamos o que xa sabiamos, que aos que mandan neste país non lles interesa que se fale de Europa, nin das políticas europeas, nin tampouco das políticas de aquí. A ningún dos dous da gran coalición.

É unha guerra sicolóxica!! É a guerra da propaganda!! É a guerra da intoxicación!!

O que lles interesa é que a xente se rinda, que a xente aborreza todo, que a multitude que está cabreada perda calquera esperanza de mudar as cousas.

Propaganda a eito, sen tasa, lixo para enmerdar a vida pública e ocultar aos que, como o BNG, somos unha incómoda alternativa.

A Falange rosa de UPyD presentou até 4 recursos contra o BNG e a Xunta Electoral Central acordou marxinar ao BNG na cobertura informativa dos medios públicos galegos, da Radio e Televisión de Galicia. Deixaronnos nunha cota de 18 segundos que non da nin para dar as boas noites.

Calquera diría que as 24 horas de RTVG están repletas de programas imprescindíbeis.

Ben sabedes que a metade é lixo, pero é que diso se trata, de encher de lixo o tempo libre e a cabeza da nosa xente.

Onte, falando cunha compañeira, eu dicialle, temos que pelexar polos escasos segundos que legamente nos corresponden por dignidade, pero que son 18 segundos do BNG ao lado dos 1.800 segundos dos telexornais cheos de publireportaxes desvergonzados da Xunta e do Goberno??.

100 contra 1.

Eses son os termos da guerra: 100 contra 1. 100 contra 1. E para as estatais xa nin existimos. É un simulacro de democracia.

Úlo dereito á información da cidadanía??

Si desde Madrid deciden a cobertura informativa que teñen que facer os medios públicos autonómicos, que queda do que un día nos dician que era a autonomía?

A censura ao BNG nos propios telexornais é a pinga que reborda o vaso, un intento de silenciarnos pero

Non nos calarán, non nos calarán!!!

Ao PP sóbralle tanto tempo que Feijóo dedica máis a demonizar o BNG nun día que todo o tempo que ten o BNG en toda a campaña.

Pero aínda así non lles chega, non lles chega cos publireportaxes do que nun futuro será un fantástico flotel cuxa maqueta parece que xa flota, ou dunha Ponte de Rande que parece xa executada a ampliación....

Non, non lles chega, teñen que empachar a xente con bazofia podre para que a xente algo sensíbel fique na casa aborrecida,

os deles xa sabemos que tragan con todo, para eles non hai data de caducidade!!!, coma os iogueres de Cañete.

De feito, lévano a el de candidato, que é máis rancio que unha morcilla do pleistoceno!

Minten todos os días coa propaganda da imaxinaria recuperación que só se nota nas contas das grandes fortunas e da gran banca, a costa de todos nós!!!

Feijóo minte máis que fala, é capaz de dicir que “Galicia es el país más próspero de Europa” e non lle cae a cara de vergoña!!

Si a mentira fose delito estarían todos en cadea perpetua !! E haberá que pedir que se incorpore ao Código Penal a mentira dos gobernantes.

Son mentiráns compulsivos que teñen na mentira e na manipulación dos medios a súa arma para dominar á xente, para narcotizar ao país e que siga votándoos aínda que iso signifique un suicidio colectivo.

Diciao con lucidez Manolo Rivas cando describiu a Galiza do PP dicindo que “Galicia está suicidándose e non o sabe”.

En realidade queren “suicidala” e non o conseguen porque este país ten fondo de granito e porque ...estamos nós.

Está o nacionalismo, está o BNG

Nós non podemos resignarnos ao esmorecemento.

O BNG non se rende!!!

Tratan de ocultar todos os días os seus gravísmos casos de corrupción do PP na Gürtel, Barcenas, Pokemon, abrindo a mangueira do xurro para ocultar os seus casos máis graves.

Mesmo inventaron un suposto ingreso de Vendex nas contas do BNG, o que era un ingreso do propio BNG

Queren enzoufar tamén ao BNG para poder dicir que todos somos iguais

Pero os do BNG non somos iguais!!!. Non somos iguais!!! Somos diferentes!! Nós non nos vendemos!!!

A nosa campaña é modesta, modestísima, obra do sacrificio de centos e centos de militantes e simpatizantes, aos que hoxe quero agradecer o seu xeneroso esforzo:

GRAZAS!!!, sodes o corazón deste país!!

Como dicía Uxío Novoneira, “a forza do noso amor non pode ser inútil”.

Ao BNG non nos van tapar, non nos van calar!!

Somos inimigos a bater porque nós estamos aí, sempre activos, na resposta organizada día a día contra todas as agresións da banca, contra o roubo das preferentes –batalla que estamos gañando-, contra o atraco indigno de Montoro aos emigrantes retornados, contra os peches delictivos de empresas, contra os oligopolios eléctricos e enerxéticos, contra os cazadores de privatizacións corruptas, contra os recortes irresponsábeis de Rajoy e de Feijóo

porque o BNG si está aí, na rúa, de verdade e non coma outros aos que lles enche a boca cos movimentos sociais!!.

E estamos nos concellos e no parlamento plantando cara a esta dereita disposta a arrasar todas as conquistas, todos os dereitos e o propio futuro da xente con tal de salvar os intereses sagrados da banca especulativa e das grandes fortunas.

O BNG leva moitos anos facendo frente a esas políticas europeas que esganan os nosos sectores produtivos, no agro, no mar, na industria ou no comercio.

Hoxe temos na Galiza case 300.000 parados e outros 30.000 que non contabilizan como tais pero que tamén o son. E outras 100.000 mozas e mozos que tiveron que emigrar.

Que máis ten que ocorrer para recoñecer que este modelo de Unión é un fracaso?

Que máis fai falta para recoñecer que as políticas neoliberais da troika son un fracaso?

Que máis fai falta para recoñecer que por ese camiño este país non ten futuro?

A necesidade dunha profunda mudanza é evidente!!

Pois nós decimoslle aos galegos e galegas que o BNG está aqui non só para responder e manifestarnos, estamos aqui para avanzar, estamos aquí para conquistar posicións, estamos aqui para mudar e sacar o país adiante, para termos futuro na terra.

Ímolo facendo día a día con rebeldía, con paciencia pero sen resignación nin derrotismo.

Por iso, para o 25 pedimos o apoio dos galegos e galegas

Para traballar por outra Galiza e outra Europa

Hai que vencer as forzas do retroceso, as forzas da gran coalición submisa á banca e os 30.000 lobbistas que dominan Bruxelas e Madrid, sumisa a eses 18 capitostes cos que se reune Rajoy e cos que antes se reunía Zapatero.

Ninguén elixiu a eses 18 plutócratas que se erixen no auténtico directorio do Estado.

Se mandan eles, a democracia é un mero simulacro!!

Hai que poñer coto a liberalización total do comercio e das finanzas,

hai que acabar cos paraísos fiscais, para que o aforro se invista no país e para que poidamos desenvolver a nosa economía produtiva e crear emprego

Hai que mudar o Banco central Europeo para poñelo ao servizo da economía produtiva e da sociedade

Hai que vencer ás forzas que queren arruinar as conquistas sociais de décadas, que queren acabar coa negociación colectiva, impoñer salarios de pobreza, cargarse a seguridade social pública

Hai que vencer as forzas que queren frixirnos a impostos inxustos para rescatar a banca e logo minguar os servizos públicos, impoñer copagamentos e aínda por riba privatizar e converter a saúde e os servizos sociais nun negocio

Hai que vencer as forzas empeñadas en negar o noso futuro como nación soberana, para podermos un día negociar directamente os nosos intereses

Hai que vencer as forzas que queren negarnos e ocultarnos.

Imos derrotalos, paso a paso

Para empezar imos gañar o vindeiro domingo unha representación para Galiza, para o nacionalismo galego, no Parlamento Europeo. Para defender os intereses deste país e das nosas xentes todos os días.

Para iso precisamos un último impulso, para levar a Ana Miranda ao Parlamento Europeo, para que continue a brillante labor que veu realizando na última lexislatura, ao servizo de Galiza e todos nós.

Adiante! Animade ao voto ao BNG a todas as persoas da vosa contorna.

As daquí e as de fóra, as que falan galego e as que non, as nacionalistas e as que non, as de esquerdas e as que simplemente queren a este país

A todas!

Porque se o BNG está, Galiza está!!!!

Viva Galiza ceibe!!

Intervención no Fórum Europa 12.12.2013 (video)

Un proxecto para superar a crise e construír un país con futuro

Un proxecto para superar a crise e construír un país con futuro

Discurso no Forum Europa Vigo 12.12.2013

Amigas e amigos

Quixera empezar por dar as grazas a Forum Europa polo seu convite e pola súa eficiente organización desta conferencia que me da a oportunidade de compartir reflexións con destacados representantes da vida política, económica e social desta cidade.

Grazas aos compañeiros e compañeiras pola súa presenza, moi en particular a Manolo Caride polo seu traballo, e grazas a ti Cipriano polas túas agarimosas palabras de presentación.

É unha satisfacción estar aquí rente ao mar de Vigo, desde este Alcabre no que están as raíces máis antigas desta ribeira poboada desde os albores da antiguidade. Parroquia esta que sempre foi rural, a diferenza da Bouzas mariñeira, até que a pequena burguesía viguesa a colonizou con residencias máis ou menos pretenciosas como esta de Sensat, dentro da que agora estamos.

É unha satisfacción estar aquí neste Vigo aberto, desde o que os galegos cruzamos océanos, vivimos no mundo como se fora a nosa casa e, tamén, por onde recibimos a visita, por veces pacífica por veces menos, dos grandes povos mariñeiros do mediterráneo oriental, dos vikingos, dos normandos e dos piratas de Her Majesty.

Pero sobre todo é unha satisfacción estar nesta cidade que é a da miña adolescencia.

Non podo esquecer a miña chegada a esta cidade desde as terras de Camba para estudar a EXB un setembro do xa ben distante 1972. Entre o Colexio Altamar, o instituto de Coia e o Santa Irene fun descubrindo outro mundo. Nas rúas de Vigo, vibrantes coas loitas dos traballadores de Citroën, Vidros de la Florida, Álvarez, Barreras, Ascón, e outras espertou a miña conciencia política e cimentouse o meu compromiso social, en indisolúbel simbiose coa reivindicación dos nosos sinais de identidade como pobo.

Debo confesarvos que é de aqueles tenros anos vigueses de onde procede a miña simpatía polo proxecto político que hoxe represento, por unha alianza das clases traballadoras para construír unha sociedade máis xusta, máis libre e dona de si.

-Vigo, o das 18 parroquias, é motor de Galiza, metáfora do país enteiro, no que se condensan e se cruzan  todas as contradicións pero tamén moitas das súas oportunidades. Vigo é a sedimentación de moitas Galizas: a mariñeira, a labrega, a obreira, a comercial, a industrial.

O Vigo do futuro será vizoso cando asuma plenamente as súas raíces, porque Vigo como dixera Cunqueiro “foi fundada á beira dun verso de Martín Codax".

Que metáfora tan bonita!

Á beira daquel verso galego e en galego de Martín Codax naceu o Berbés, os mariñeiros, os carpinteiros de ribeira, o naval dos soldadores, o automóbil, a clase obreira viguesa, esa que anda a procura dunha clase capitalista viguesa que non acaba de atopar, porque non acaba de botar raíces de verdade.

Pero, amigos e amigas, permitídeme que mude de rexistro porque do que veño falar hoxe aquí non é de metáforas, nin do pasado senón do presente e, sobre todo, do futuro.

Iso é o que nos demanda o noso compromiso ético e social con eses 290.000 parados -50.000 na comarca de Vigo-, as 100.000 familias galegas que teñen todos os seus membros en paro e os miles e miles de familia que hoxe viven por debaixo do limiar da pobreza.

Como dicía o Mefistófeles de Goethe: “non podo falar do sol nin dos mundos; só vexo unha cousa: a miseria dos homes”.

Así que imos poñernos en liña coa gravidade dos tempos que corren aínda que sexa a risco de entrar na prosa crúa do real.

Vigo, coma Galiza enteira, vive trasteada por unha crise que está facendo abanear os cimentos da nosa economía. Vivimos as desastrosas consecuencias dunha economía na que as finanzas veñen estorsionando a economía produtiva e a sociedade. En realidade habería que dicir que o que nos extorsionan son unhas políticas deseñadas para satisfacer a ambición insaciábel das finanzas especulativas, que están a mudar o modelo neoliberal, radicalizándoo.

Unhas políticas que parecen impostas por uns poderes que se sitúan por riba da vontade dos pobos e da cidadanía, a que tratan de convencer de que hai que renunciar a calquera tentativa de control soberano sobre a marcha do país.

Nesa hexemonía absoluta desas finanzas globais desreguladas, por esencia especulativas, está o nó gordiano dos nosos problemas colectivos.

Contra ese modelo batalla o BNG no convencemento de que só así poderemos erguer a economía produtiva, capaz de soster unha sociedade creadora de emprego, de riqueza repartida con xustiza, unha sociedade de servizos públicos de calidade e benestar social.  

-Está ben claro que se os grandes negocios, as grandes oportunidades, a maior rendabilidade está nos investimentos financeiros especulativos, os recursos irán cara aí e fuxirán da economía produtiva.

O investimento produtivo, o que crea emprego e riqueza, require investimento a longo prazo, períodos de maduración e retornos longos, asumir riscos de xestións, se un se equivoca non é tan fácil voltar atrás, pelexar coa competencia ao longo dos anos, asumir os risco do cambio na economía do país e internacional. E as ganancias sempre son moderadas. En cambio, o investimento especulativo é fluído, veloz, volátil, rapidamente reversible, da ganancias máis altas e líquidas.

Hai que asumir que a economía produtiva é contraditoria coa economía virada para as finanzas especulativas.

E aí están as grandes diferenzas entre os distintos proxectos políticos.

O BNG defende a economía produtiva, a que crea emprego e riqueza, xenera salarios dignos e permite soster, cun sistema fiscal progresivo, os servizos públicos.

O PP e o PSOE defenden a economía financiarizada, especulativa, a promovida pola banca, os fondos e as sociedades financeiras, unha economía sometida aos intereses e á lóxica das finanzas.

Por iso é un brinde ao sol ese discurso baleiro do emprendedorismo que se propaga desde o poder. Ollo, non é que estexa mal que haxa xente emprendedora, que a pode haber tanto no eido privado coma no público. O problema é cando iso do emprendedorismo é un mero discurso placebo para desviar a atención a respecto dos problemas de fondo e, de paso, descargar nos individuos a responsabilidade da súa propia exclusión e frustración.

O problema non se arregla con discursos ideolóxicos sobre as virtudes da iniciativa individual, nin tampouco con falsos anuncios de simplificación da burocracia e, menos aínda, aproveitando ese eslogan para repartir subvencións clientelares a plataformas e asociacións seudoempresariais do PP. O verdadeiro problema está na falta de financiamento e de demanda que está dando ao traste con centos de pequenas empresas e iniciativas emprendedoras todos os meses.

A realidade económica é máis crúa que os discursos placebo. O mercado e as políticas están controlados polas grandes corporación.

Que poden facer as formigas emprendedoras ao lado das bulldozer das grandes empresas? Pouca cousa. Que hai que buscarse a vida, si, pero que ninguén venda “crecepelos”. Ou hai políticas para mudar as condicións reais ou con meras apelacións ao emprendorismo non chegaremos moi lonxe.

Tres cuartos do mesmo ocorre con esas invocacións ñoñas á natalidade, como se fose un problema de simple vontade ou vocación e non de falta de empregos, perspectivas e servizos públicos e gratuítos de apoio á infancia.

Para conseguir unha verdadeira revitalización do país hai que mudar os piares que fallan. Nós propoñemos someter as finanzas ás necesidades da produción, da economía produtiva. E para iso precisamos ferramentas para dominar as finanzas. Precisamos soberanía.

As finanzas especulativas queren perfecta liberalización e desregulación para moverse velozmente polos mercados globais. A economía produtiva, pola contra, precisa períodos longos de retorno do investimento, precisa máis estabilidade e máis certezas.

A economía produtiva fai país. Fixa produción, emprego e poboación no territorio. Sobre ela podemos erguer o edificio dos servizos públicos e o estado do benestar.

Sen economía produtiva non hai unha cousa nin a outra.

Ese é o piar esencial da alternativa do BNG. Piar no que está obxectivamente interesada a inmensa maioría da poboación, incluídos os autónomos e empresarios industriais ou terciarios e, por suposto, a xente traballadora, a xubilada e a que se beneficia duns servizos públicos avanzados, quer na sanidade, nos servizos sociais ou na educación.

Por iso o BNG é crítico, profundamente crítico, co modelo de UE neoliberal construída polas finanzas nas dúas últimas décadas; por iso somos críticos e críticas até a insubmisión coas políticas da dereita que acaban de arrasar co que aínda queda en pé das conquistas de décadas.

Por iso dicimos que os recortes feitos a beneficio da banca non levan a ningures e impulsamos ese movimento de resposta que é o “espíritu de Riotorto”.

A PERDA DE TECIDO PRODUTIVO

Nesta crise, coma noutras no pasado, perdemos parte das empresas que creamos ao longo de anos de traballo e crecemento. No seu momento perdemos Ascón, Curbera, Massó, Álvarez, Motores Barreras, Grupo Noroeste, Larsa, MAR, etc.

Neste momento de desvalorización dos activos das nosas compañías vemos como unhas pechan (Freiremar, Alfageme...) e outras son adquiridas por capital ou fondos foráneos a prezos de saldo.

Postos diante desa tesitura case temos que agradecer que haxa compradores que garantan que os centros de produción sigan funcionando. Pero ben sabemos tamén que esas adquisicións son en moitos casos auténticos pelotazos, levados adiante por cazadores de gangas e de axudas públicas. Ademais, normalmente van acompañados de recortes de persoal e renegociacións laborais á baixa. En todo caso ese tipo de desenlaces revelan un fracaso empresarial que ao final se converte nun fracaso colectivo.

Nestes días Narwhal vai ser comprada por alicantinos. Barreras polos mexicanos de Pemex-PMI... (agardemos que o sector público mexicano se porte mellor con eles e con Galiza do que o fai o sector público español-madrileño, que está estrangulando Navantia Ferrol-Fene: a ver se imos ter que pedir ser estado asociado de México!

Compre advertir, de paso, que neste país fixéronse adictos ao catecismo neoliberal, até o punto que non pode haber empresas públicas e logo de privatizalas resulta que acaban en mans de empresas públicas doutros países: Enel é a dona de Endesa, Volkswagen de Seat, Pemex de Repsol e agora de Barreras, o fondo soberano noruego compra Gas Natural, etc.

Pero nestas semanas pairan sobre Galiza tres ameazas ligadas ao desenlace da creba de tres piares da nosa economía:

Que vai pasar con Pescanova?, que vai pasar NGB?, que vai pasar con Navantia? Que vai pasar con elas e con todo o que delas depende?.

O BNG non está en contra da chegada de investidores se veñen coa intención de crear empresas na economía produtiva do noso país, se veñen para crear postos de traballo. O que estamos en contra é de quedármonos sen tecido propio, por causa de políticas e decisións irresponsábeis ou por obra de xestores delincuentes.

Nós queremos que os beneficios e o excedente se reinvista no noso país, que non emigre cada final de ano.

Certo que temos exemplos de empresas ben enraizadas no País pero certo tamén son insuficientes para construír o futuro.

Estamos en Vigo, o motor económico de Galiza, que debería ser unha aposta estratéxica no desenvolvemento do país para o Goberno do Estado e para o Goberno da Xunta.  Pero a realidade é outra, a realidade  pasa por uns actores políticos en Madrid e en Santiago incapaces de defender a inclusión do Porto de Vigo ou da Plataforma Loxística da Plisán entre as infraestruturas de primeiro nivel da Rede Transeuropeas de Transporte. Consecuencia:  o primeiro porto de Galiza queda sen o financiamento europeo que si terán os seus competidores. Nós batallamos aquí e en Bruxelas por conseguilo.

A realidade en Vigo pasa por un sector naval que tiña que se punteiro no mundo, -nun momento en que a construcción de barcos está en máximos históricos-. A incompetencia política na xestión do tax-lease e a falla de financiamento teñen levado ao sector naval vigués ao borde do abismo, cando ten todos as condicións de base para estar ao mesmo nivel cos seus competidores europeos. 

A realidade é que o sector conserveiro que forma parte do ADN desta cidade e da súa área de influencia esmorece.

Non é unha maldición bíblica nin un atavismo galego isto de quedármonos sen a propiedade do noso tecido produtivo.

Nós vimos dicindo como e propoñendo alternativas.

É un problema de non termos poder político nin financeiro de seu.

Non pode ser que á primeira dificultade o vento leve por diante empresas emblemáticas do noso país por falta de estratexia política como nación e por falta de sistema financeiro propio para garantir o fol financeiro imprescindíbel para superar baches e acometer reestruturacións e expansións.

Nin a representación institucional do empresariado nin os actuais gobernantes deste país están a altura para responder a esa necesidade. En particular ese poder político servil con Madrid e ese empresariado institucional máis preocupado por agradar o poder político foráneo e á banca española que os “chulea” que por representar os intereses do tecido empresarial real deste país. Ese empresariado tería que ler “La marginación de Galicia” e aprender de Valentín Paz Andrade que, por certo, viviu moitos anos aquí ben perto desta casa. 45 anos despois seguimos nas mesmas.

Esa vampirización centralista e a drenaxe do noso aforro son o nó gordiano que cómpre rachar para o noso desenvolvemento, hoxe como hai 45 anos, como predicaba aquel galego lúcido que foi Valentín, cuxa herdanza empresarial está a ser estragada diante dos nosos ollos. Pero tamén é certo que, precisamente por iso, a súa herdanza intelectual está máis vixente que nunca. Hoxe volvemos ter que erguer a súa bandeira por unha banca propia, unha banca industrial, que canalice o noso aforro cara o noso desenvolvemento e temos tamén que volver denunciar, como el fixo con afouteza naqueles tempos duros, o papel de Madrid como “sumidoiro de todas as enerxías do sector público”, como el dicía.

Amigas e amigos,

Non imos entrar agora nas causas que están detrás da crise do capitalismo neoliberal hexemonizado palas finanzas especulativas. Pero compre diagnosticar ben como se está xestionando esta crise, en favor de quen e cara onde nos conducen.

Hoxe estamos sendo absorbidos por dous grandes buratos negros superpostos que impoñen unha volta de rosca do modelo imperante: por un lado, o burato negro do rescate da banca especulativa cos recursos de toda a sociedade, os das familias e os da economía produtiva e, por outro lado, o burato negro do centralismo desaforado que busca drenar recursos, competencias e empregos cara o sumidoiro madrileño.

No burato do rescate da banca especulativa van comprometidos a “friolera” de 185.000 millóns de euros de toda a sociedade, entre capital, créditos a fondo perdido, “banco malo”, avais, garantías, etc.  Iso equivale ao 18% do PIB español, que contribuen a levar a débeda pública a ese nivel en que hoxe está: o 100% do PIB.

Era mentira que ían servir para facer fluír o crédito e o único que flúen son os movimentos especulativos e os pelotazos que van dando polo mundo adiante os Botíns e Compañía, a concentración bancaria máis perigosa arredor dos 4 megabancos que serán os donos dos estado español e as remuneración multimillorias dos altos directivos.

Por se o espolio da sociedade se quedase corto o Goberno Rajoy acaba de aprobar un Decreto lei que regula os famosos activos fiscais diferidos (AFD), compensar impostos con ao longo de 18 anos;

pero iso non é todo!, para facilitarlles o acomodo aos ratios de capital de Basilea III, o Estado deberá constituír avais para facer frente a eses eventuais pagos e eses avais van computar como déficit público a partir de 2015. Que contía vai representar?, non se atreven nin a facela pública.

Un escándalo que se suma a miríade de escándalos en favor da banca destes últimos anos.

A verdadeira rémora da competitividade non está nos salarios senón noutros custes como os da electricidade, a enerxía, as comunicacións e nuns tipos de xuro que son os máis altos de Europa. Todos eses custes veñen determinados pola banca que está detrás deses sectores oligopolizados. Non é posíbel unha construción naval competitiva nesas condicións. Nin na metalurxia, nin en tantos outros sectores.

Tampouco é posíbel avanzar en competitividade con recortes en I+D e innovación. Por iso no temos que demandar que proxectos innovadores de futuro como o Campus do Mar teñan o respaldo e compromiso suficiente para saír adiante.

As nosas empresas produtivas teñen que elixir cais son os seus aliados: os traballadores que lle aportan valor ou os oligopolios bancarios, eléctricos e as aseguradoras madrileñas que estrangulan o seu financiamento e os seus custes de explotación.

Até hoxe o empresariado mediano e pequeno aceptaron ser bufóns na corte da gran banca, dos grandes oligopolios, das grandes contratistas. Teñen que pensar no seu futuro: reducir marxes para engordar eses oligopolios ou soster uns salarios que manteñan a capacidade de compra e a demanda para a súa produción. As PEMES producen nun 80% para o mercado interior e esa demanda interna depende sobre todo do consumo das familias e das compras públicas.

A aposta do BNG está clara: banca pública galega para garantir financiamento a custes equiparábeis aos europeos; tarifa eléctrica galega a niveis competitivos co resto de Europa; impostos de sociedades que premien o investimento produtivo e a innovación dentro do país frente a esa fiscalidade actual que, increibelmente, promove a deslocalización e o investimento no exterior. Salarios dignos para mellorar nivel de vida e dinamizar a demanda interna.

Deixade que vos diga algo sobre o outro grande burato negro que é o centralismo. Estamos inmersos nunha avalancha de medidas destinadas a desmontar o limitado autogoberno que temos e a reforzar Madrid como centro do poder total, político, finaceiro e económico. Todo a beneficio da elite económica da corte que se apropiou do poder do estado e que financiou o PP para convertelo na “correa” de transmisión dos seus intereses económicos.

Boa parte das medidas de centralización teñen como misión a drenaxe de recursos para facer fronte a ese 35% da débeda española que está xerada polas administracións grandes empresas oligopolistas radicadas en Madrid: eléctricas, defensa, banca, grandes construtoras, etc. O conxunto de todas elas son responsabeis de máis dun terzo da débeda pública total española.

Amigas e amigos,

Que ninguén se equivoque, debaixo desta gran crise están redefiníndose as regras dun capitalismo voraz e as regras dunha orde territorial que está no antípodas dos intereses do noso país. Como en todas as grandes crises do século XX Madrid manobra para impoñer os seus intereses.

Gostaría de ter máis tempo para poder detallar a envergadura do proceso de recentralización en marcha. É tan multiforme e opaco que non é fácil ver a innumerábel batería de medidas que se están poñendo en marcha, en todos os frentes. Pero permitide que vós diga que é unha auténtica avalancha de medidas, grandes e pequenas, que cada día van aparecendo no BOE, que no caso de Galiza están contando coa complicidade submisa de Núñez Feijóo.

Fixádemos a que estremos están chegando na súa zúnia españolizadora e desprezativa co galego que, despois de aprobar a lei Wert, enterámonos esta semana pasada que o ministerio de economía rexeitou bolsas e proxectos porque os certificados de estudos das Universidades ían en galego. Até ese estremo pode chegar!

Estes últimos días a Comisión gubernamental para a Reforma das Administracións Públicas (CORA) acaba de presentar un documento de 750 páxinas que é un verdaeiro “libro gordo” da recentralización administrativa. Están redondeando o asalto e desmontaxe do autogoberno.

A centralización financeira xa a fixeron e están consumandoa estes días; a lei da unidade de mercado é a outra grande peza xunto coa marca españa. Que dicir desa reforma local que pretende desmantelar os servizos nos concellos de menos de 20.000 habitantes para reforzar unhas Deputacións que en realidade deberían desaparecer.

Nese marco de ataque e desvalorización do autogoberno é onde compre encadrar a insidiosa proposta de redución do Parlamento Galego que está a formular o PP.

Non é para aforrar, é para estragar o cativo autogoberno que temos e ir achandando o camiño da recentralización.

Obviamente, outros, como os cataláns decidiron que eles non van aturar esa deriva e deciden emprender o camiño da libertade.

Unha manifestación da voracidade centralizadora é o que ocorreu coas nosas caixas e con NGB. Este vindeiro luns péchase a a fase de ofertas dese proceso de venda anticipada e acelerada de NGB. Decidida en Madrid, cos ritmos e as regras que lle interesan a Madrid.

Desde o BNG vimos insistindo en que non podemos aceptar o espolio de NGB, rescatada cos nosos impostos e cos nosos aforros. Nada menos que 9.000 millóns de recursos públicos –contía superior ao orzamento anual de Galiza-, aos que hai que sumar os 564 millóns roubados polas preferentes e subordinadas non devoltas.

O FROB e o Goberno Central non venden Bankia pero aquí, co silencio de Feijóo para non incomodar a Botín e compañía, ultiman o saqueo definitivo. A complicidade de Feijóo é unha traizón ao país de consecuencias catastróficas.

Galiza non pode renunciar a ter un sistema financeiro propio, a menos que renuncie a ter futuro. Nós, dun xeito ou doutro, imos batallar até garantirlle a este país esa ferramenta vital. E a mellor de todas é unha banca pública galega, para tratar aos aforradores como persoas, e garantir o uso dese aforro para dar crédito e investir no país. Ter unha banca pública galega é unha oportunidade e unha necesidade e é posible se hober vontade política.

Aqueles que non se deixan guiar polo BNG deberían aprender cando menos dos cataláns. Eles conseguiron consolidar cando menos dous grandes bancos como o Sabadell e Caixabank e agora resulta que un goberno de centro-dereita está creando un Banco Público. Porque alí si e aquí non? Pois é ben claro, porque aquela dereita ten un proxecto de país e a de aquí está entregada á estratexia madrileña.

Amigos e amigas,

Tampouco queremos ser consumidores cegos das grandes corporacións que nos inundan con produtos foráneos. Queremos producir algo, e consumir tamén do noso. Consumir produtos galegos, etiquetados en galego. Porque os temos e cada vez máis.

Queremos impulsar un consumo de proximidade e sostíbel, queremos a soberanía alimentar. Non imos calar ante unha Política Agraria Común que arrasa o noso rural, e que Madrid utiliza para converternos en importadores e en clientes das grandes cadeas. Ter capacidade real para regular o noso comercio e a nosa distibución, é un cambio posible e necesario.

Necesitamos instrumentos para decidir aquí, para regular desde aquí en interese de Galiza e dos galegos e galegas. Necesitamos liberdade para producir, necesitamos instrumentos para tomar decisións para crear emprego na Terra.

Queremos facer uso das nosas competencias e, coa soberanía como faro, queremos todo o que ten un país normal.

Tanto como iso e tan pouco como iso é o que o país precisa e o que o BNG propón.

Moitas grazas pola vosa paciencia

Xavier Vence.

Vigo 12.12.2013