"Madrid se sale". Este era o
titular dun suplemento do diario ABC que hai uns anos adicaba ao despegue
fulgurante de Madrid como capital, potencia demográfica, económica, financeira,
tecnolóxica, loxística e cultural. Poderiamos atopar outros moitos de idéntico
teor; informes e libros a centos.
O que non indagaba aquel apoloxético
documento é de onde procedían os recursos que alimentaban aquel fulgor. Non
explicaba como fixeron para conseguir ao longo de décadas unha completa
centralización e concentración das sedes das grandes corporacións financeiras,
industriais, eléctricas, construtoras, inmobiliarias, transportistas,
distribuidoras, consultoras, etc na capital do estado; proceso este que foi
pilotado polos sucesivos gobernos centrais e que permitía concentrar na capital
unha altísima proporción do excedente económico (beneficios) xerado na
actividade económica, produtiva e comercial, realizada ao largo e ancho da
península (e tamén fóra dela). Tampouco explicaba que unha grande parte dese
boom financiábase con inxente investimento público estatal -polo tanto
financiado cos impostos de todos os non madrileños- ou tamén co uso impropio
dos fondos de cohesión europeos para realizar as grandes infraestruturas
internas da Comunidade de Madrid e, sobre todo, as grandes infraestruturas
radiais (AVE, Autovías, T4-hub do tráfico aéreo, etc) que convertían Madrid na
cabeza hipertrofiada dunha economía peninsular espacialmente xerarquizada.
Máis aínda, tampouco explicaba -e seguen
sen explicarnos hoxendía- como unha grande parte dese desenvolvemento
centrípeto se financiaba en base a débeda contraída
a mancheas por todas esas entidades privadas e públicas. Débedas que co paso do
tempo se fixeron enormes e que acaban configurando o verdadeiro burato negro
das finanzas españolas, que pexan hoxe como unha lousa as contas públicas, a
enorme débeda privada, tanto das finanzas como das grandes empresas. Un papel
singular xogou Caja Madrid como entidade financiadora de todos os delirios de
grandeza (e negocio) da elite madrileña nos anos de bonanza; porque se nalgún
sitio unha caixa foi utilizada politicamente para soporte dos negocios da elite
e as administracións ese é o caso da Caja Madrid, utilizada como un cortijo
pola mesta trama de lobbies artellados por Aguirre-Aznar-Rato. Deste xeito os
cidadáns de fóra de Madrid non só viñeron sendo vítimas dun drenaxe continuo de
recursos -por canles públicos e privados- senón que se verán obrigados a contribuír
nos vindeiros anos (cando menos unha década longa) para poder facer fronte aos
préstamos solicitados para rescatar a todos eses sectores oligopolistas
asentados na capital (Bankia, a outra banca tamén madrileña,
os sectores oligopólicos citados: grandes promotoras e
construtoras, eléctricas, industria militar, AENA, etc ).
Pola contra, a campaña lanzada pola
dereita neocentralista pretende situar as culpas do actual desastre económico
español nas comunidades autónomas. É un debate truculento que pretende cubrir
dous obxectivos: por un lado, desprazar a responsabilidade da crise desde o
sistema financeiro e o modelo neoliberal de economía especulativa cara o sector
público –en particular o gasto social- e, por outro lado, desprazar as
responsabilidades dos desaxustes nas contas públicas desde o goberno central
cara as CCAA, aproveitando para demonizalas e con esa desculpa lanzar unha
batería de medidas de recentralización radical das competencias, tanto das
económicas coma do resto.
Compre erguer todas as defensas contra ese
neocentralismo madrileñista e provinciano e o primeiro paso ten que ser un
esclarecemento dos dados e dos feitos máis relevantes. Vainos a vida niso,
tanto a social e cultural como a económica. Estamos obrigados a poñer os
datos á luz do dia para situar os problemas no seu xusto lugar, que é, sen
dúbida, Madrid: porque aí está o centro do capital financeiro español e dos
grandes oligopolios enerxéticos e inmobiliarios responsables da desfeita
económica e aí están tamén residenciados os problemas gordos das contas
públicas españolas, as do goberno central e as da Comunidade e Concello de
Madrid.
O agresivo discurso centralista ten unha
importante misión político-ideolóxica que é dar satisfacción á vella caverna do
centralismo provinciano español pero, sobre todo, ten outra misión máis
prosaica que é a de dar cobertura ideolóxica a un espolio masivo de recursos do
conxunto do estado que os poderes económicos asentados na capital precisan
levar a cabo ao longo da vindeira década para cadrar as contas, encher o enorme
burato creado nos últimos tempos e cebar a bomba da acumulación de capital e
riqueza deses sectores oligárquicos.
Sen ir máis lonxe, a desculpa da
candidatura olímpica serviulle a Gallardón para enterrar varios miles de millóns
de euros de todos en Madrid; agora Botella tenta usar a mesma leria para
xustificar unha mobilización de 4.100 millóns de euros (xa sabemos que se fan
esas contas que finalmente acabarían sendo o dobre), que crearían 350.000
empregos en Madrid. Todos os españois han estar orgullosos de que a súa capital
se converta en facho mundial, anque para tan alto orgullo patriótico haxa que
entregar a culler e a faltriqueira!.
A recentralización política é o medio para
unha enorme drenaxe de recursos en beneficio das grandes corporacións
financeiras, industriais e de servizos asentadas na capital. Trátase de poñer
ao seu dispor os orzamentos públicos pero tamén un máis fácil acceso e control
de todo o mercado español, eliminar barreiras para un proceso de concentración
do capital por absorción de empresas periféricas ou destrución da súa
competencia.
É ben significativa a composición do
goberno de Rajoy e os seus altos cargos. Sete ministros naceron en Madrid ou
levan tempo establecidos na capital. Máis escandaloso, se cabe, é o feito de
que o 80% dos altos cargos dos ministerios son de Madrid. De feito, Esperanza
Aguirre fachendea de que 90 altos cargos do goberno Rajoy proceden da equipa
madrileña. Non fai falla ser moi mal pensado no porqué dese acaparamento de cargos:
dada a importancia e envergadura da estratexia centralizadora non confían nos
peóns periféricos. Os poderes económicos madrileños sitúan nos postos de
responsabilidade gobernamental os seus peóns que son, ademais, maioritariamente
pertencentes as familias da rancia elite económica madrileña. Elite económica
que desde o franquismo viviu das concesións do estado e de espremer o orzamento
público, conformando iso que os propios economistas oficiais denominaron
"capitalismo castizo"; ese tipo de "empresarios cazadores de
rendas e contratos públicos" seguiron reforzando as súas posicións ao
redor dos sucesivos gobernos centrais e autonómicos, especialmente na éxida
Aznar e Aguirre, idade de ouro das "portas xiratorias" e do
"capitalismo de amiguetes". Pero tiveron as portas igualmente francas
con Zapatero e Blanco. O poder tecido arredor das grandes construtoras
(SEOPAN), das grandes empresas públicas privatizadas, das grandes contratistas
de servizos públicos, das finanzas e dos medios de comunicación alcanzou unha
envergadura tal que nos últimos 15 anos son os que marcan abertamente a axenda
política na capital e no estado.
Máis aínda, a estratexia de asalto ao
poder do estado e o control do orzamento en beneficio dese capitalismo castizo
madrileño é a que explica en última instancia a corrupción de alto estanding
que representan o caso Barcenas e a trama Gurtel –máis ben habería que dicir o
“caso PP”-. Non se trata simplemente dunha rede de corruptelas para
enriquecemento duns cantos aproveitados. É algo dun alcance que vai moito máis
alá dunha corrupción de persoas. Trátase de montar un sistema, un complexo
político-económico, que permita o reforzamento mutuo do poderío económico
madrileño e a recentralización do poder político baixo a hexemonía da dereita. O financiamento masivo do PP para chegar a
convertelo na forza capaz de controlar o poder do estado e da capital é un
“investimento” estratéxico desa elite económica. Usar o BOE e o orzamento para
engordar ese capital de cazadores de rendas é a vía para manter unha hexemonía
política da dereita conservadora e neocentralista, dominando os medios de
comunicación da capital e despregando un apabullante poder na competencia
electoral.
Se entendemos todo iso estaremos en
mellores condicións para captar mellor o significado do lema oficial
"Madrid, a suma de todos" e comprenderemos tamén porque os cataláns
deciden irse de vez (a pesares de que unha parte da elite económica catalá
tentou entrar no clube). Ao mesmo tempo empezaremos a percatarnos do alcance da
traizón que para Galiza supón o submiso colaboracionismo de Núñez Feijóo e da
actual cúpula do PP en Galiza que ocupa as nosas institucións autonómicas e
supedita os intereses do país á estratexia do lobby madrileño.
Imos facer un pequeno balance que nos permite
identificar o alcance dos grandes buratos financeiros do Estado Español e a
singular relevancia de Madrid nos mesmos para facérmonos cargo do alcance e
consecuencias que para o noso país tería someterse á estratexia madrileña que
se veiculiza a través do poder do estado.
O burato da débeda madrileña (e española)
1. Os primeiros datos que compre salientar
son os relativos á débeda
pública (Datos Banco de España, II trimestre 2012:
a. A débeda Pública da Administración
Central (617.731 Millóns de euros) representa o 76,7% da débeda pública total.
Algo que parecen ignorar ou ocultar todos os que vocean contra as autonomías
como responsábeis da débeda pública (estas son responsábeis de 150.578 millóns
-18,7% do total- e os concellos de 36.306 millóns -4,6%)
b. A débeda das empresas públicas
dependentes da Administración Central alcanza os 34.048 millóns de euros a
mediados de 2012, o que representa o 59,2% da débeda do conxunto das empresas
públicas.
c. A débeda da Comunidade de Madrid
alcanza os 17.108 millóns de euros (9,1% do PIB), que representa o 11,4% do
total da CCAA. As débedas das empresas públicas da C.de Madrid alcanzan os
1.648 Millóns de euros.
d. A débeda do Concello de Madrid alcanza
a astronómica cifra de 6.479 Millóns de euros o que representa o 17,8% de todos
os concellos españois.
Todo isto quere dicir que o 79,7%
da débeda pública española corresponde ben a Administración Central ou ás
Administracións madrileñas. Dato esencial que de xeito teimudo pretenden
agachar os creadores do discurso de que todo o problema está provocado polas
comunidades autónomas.
2. Unha grande parte do burato das contas
públicas está "encofrado e asfaltado" nas múltiples e inmensas obras
de infraestrutura executadas na provincia madrileña. Non é esaxerado afirmar
que a Comunidade de Madrid é hoxe un territorio cuberto de cemento e chapapote.
Vexamos.
2.1. A Comunidade de Madrid
converteuse no centro das redes de estradas e camiños de ferro radiais que
teñen a súa orixe na cidade de Madrid, facendo que este sexa o territorio
mellor comunicado da Península e o quinto a nivel europeo. Isto é a base para
unhas potentísimas infraestruturas loxísticas, que constitúen un dos
motores económicos da capital e convértena en líder indiscutíbel
por facturación: concentra máis da metade do transporte de mercancías, co
75% das sedes das empresas de transporte e distribución españolas e
internacionais.
O "Plan de Infraestructuras
Logísticas", que desenvolverá nos próximos 12 anos, mediante modelos de
colaboración público-privada, suporá un investimento superior aos
4.500 millóns de euros en urbanización, máis de 7.000 millóns de euros en
edificación e o desenvolvemento de máis de 35.000 millóns de m2
de solo loxístico.
A expansión da alta velocidade está
ampliando cada vez máis a área de influencia da provincia madrileña, porque o
grande aforro de tempo potencia as relaciones coas cidades interconectadas, que
pasan a formar parte do hinterland directo de Madrid. Dito doutra forma, a alta
velocidade comprime as distancias territoriais e aumenta a xerarquía funcional
de Madrid no sistema urbano español.
Nese sentido, non ten ningún rigor
territorializar o investimento na rede do AVE como investimento realizado nas
comunidades autónomas polas que pasa. O seu beneficio económico maior prodúcese
alí onde se da a máis alta densidade de fluxos e de cruces, é dicir, en Madrid.
A capital é a gran beneficiaria e fortalecida pola existencia dunha extensa
rede radial que ten alí o seu centro neurálxico. De aí o espellismo das
estatísticas que nos informan do "investimento público territorializado"
en infraestruturas viarias e da alta velocidade. Desde logo, no caso do AVE non
sería descabelado afirmar que a metade do investimento realizado é a beneficio
da capital, non só porque todas as liñas empezan e terminan a alí senón polos
efectos multiplicadores que a súa concentración e interconexión xeran.
Polo tanto, se o investimento total na rede AVE se calcula nuns 40.000
millóns de euros (máis 400 millóns anuais en mantemento) cabería atribuír que
uns 20.000 millóns deberían ser colocados no debe de Madrid.
2.2. O "Plan de Carreteras
(2007-2011)", supón un investimento de máis de 4.200 millóns de
euros, actuando sobre un total de 334 quilómetros de
vías (el 14% de toda a rede existente), coa construción de novas estradas,
duplicacións de calzada, etc.
Con isto Madrid é a rexión
metropolitana europea con máis quilómetros de autopistas e autovías por millón
de habitantes (arredor de 140 km, fronte a 71 de París e 43 de Londres).
Tamén destaca pola infrautilización de algunhas recentes infraestruturas, caso
das autopistas radiais da Comunidade de Madrid, que son economicamente pouco
rendíbeis para o sector privado, alcanzando un terzo do tráfico previsto cando
se inauguraron.
2.3. O Plan de Infraestructuras
Ferroviarias de Cercanías para Madrid, financiado polo Ministerio de
Fomento ten previsto investir 5.000 millóns de euros durante o período
2009-2015. Este Plan suporá a execución de 115
km de
novas liñas e a ampliación de capacidade mediante a cuadruplicación de vías
noutros 66 quilómetros máis.
2.4. Entre 2003 e 2007 o cuantioso
investimento do plan de ampliación do Metro (4.300 millóns de euros)
permitiu a construción de case 90 quilómetros (un
incremento de case o 40% da rede) e 79 novas estacións. Na actualidade
Madrid conta cunha rede de 260 quilómetros e 227 estacións,
que, si se suman as líñas de metro lixeiro, constitúen o terceiro sistema de
metro do mundo, tan só por detrás de Nova York e Moscú.
2.5. AENA e a T-4. A débeda de AENA
alcanza os 12.750 Millóns de euros, dos que unha grande
parte (5.527 millóns) derivan do deficitario Aeroporto de
Barajas, en cuxa T4 se investiron 6.500 millóns na época de Aznar. ADIF
ten tamén unhas débedas de 9.572 millóns de euros.
2.6. As grandes/megalómanas operacións
urbanísticas absorberon cantidades de recursos públicos. Por exemplo, o
soterramento da M30 a carón do Manzanares supuxo a fabulosa cifra de 10.400
millóns de euros. Agora está en marcha outra de magnitude aínda superior:
a Operación Chamartín-Prolongación Castellana, que está
inicialmente presupostada en 11.100 millóns de euros (que acabarán sendo
finalmente bastantes máis). A maior parte dos
fondos corresponden ao Ministerio de Fomento, Adif e tamén á Comunidade de
Madrid e Concello. Ese proxecto longamente negociado foi saudado pola
patriótica prensa madrileña cos titulares máis entusiastas: "La prolongación de la Castellana a lo largo de casi 3
kilómetros será el remate que convertirá el paseo de la Castellana en la
gran «city», el Manhattan madrileño" (ABC). O que si é certo é que de
acordo co proxecto a operación xerará 699 millóns de euros no PIB da cidade e
20.000 postos de traballo sostidos durante os 12 anos de execución do proxecto.
O empeño de Madrid por ser sede dos Xogos Olímpicos está
precisamente pensada para xustificar unha nova enxurrada de investimentos
públicos financiados polo Goberno Central que manteña ese desenvolvemento
urbano insostíbel e absolutamente disparatado pero que move un fabuloso negocio
para as grandes corporacións capitalinas. O anterior plan de Gallardón, co apoio
entusiasta de Aznar e logo Lissavetzky, ten continuidade agora no de Botella e
o madrileñísimo Ministro Wert. Os 4.100 millóns de gastos previstos,
maioritariamente públicos, han servir para levar adiante todo tipo de
infraestruturas (tres estacións de tren en Valdevebas –o emporio de Florentino-,
dúas de metro, máis autovías, enlaces de novas cidades-urbanizacións, rúas,
etc, etc) e extravagancias (canal de augas bravas, centro de tiro en
Paracuellos, praia no Retiro...). Millóns de diñeiro público de todos os
españois a maior gloria da capital entendida como epítome de "España"
e a maior gloria sobre todo do capital madrileño que ten na construción e o
inmobiliario o seu pulmón. De feito o corazón do poder económico madrileño xira
arredor da poderosa SEOPAN, a patronal das grandes construtoras e na que
destacan nomes tan coñecidos como Florentino, Koplowitz, Villar Mir, Del
Rivero, Entrecanales, Martin, Arturo Fernández, Del Pino, etc.
3. O burato da burbulla inmobiliaria:
pola súa propia natureza é difícil facer unha estimación. A morosidade do
sector promotor foi en aumento exponencial nos últimos anos, superando desde mediados
de 2012 o 30% (uns 85.000 millóns de euros, que representan o 8,5% do PIB).
Obviamente, o risco potencial supera moito esa porcentaxe (morosidade encuberta
por renegociacións dos créditos, morosidade futura, etc). As estimación dos
expertos e os dados que facilita o Banco de España permiten situar a orde de
magnitude do problema: a altura de 2010 o saldo vivo de créditos aos promotores
era de 325.000 millóns de euros e, en particular, máis de 100.000 millóns foran
destinados á adquisición de solo.
Nese ano o Banco de España estimaba que o
risco real do sector financeiro ligado aos activos inmobiliarios situábase ao
redor dos 445.000 millóns de euros. Iso equivale aproximadamente ao 45% do
PIB español.
Pois ben, a inmensa maior parte dese
burato inmobiliario está nas contas das grandes promotoras madrileñas:
Metrovacesa, Sacyr-Vallehermoso, Martinsa, Reyal Urbis, Quabit, etc. etc. De
feito, a débeda neta nas contas das seis grandes empresas do sector (Acciona,
ACS, FCC, Ferrovial, OHL e Sacyr) suma uns 44.600 millóns de euros (un 4,5% do
PIB estatal).
4. O burato do rescate
bancario e
avais á banca:
Parte desa cifra xa foron endosadas por
diferentes vías ás contas públicas. As axudas públicas á banca acumuladas até
finais de 2011 supoñian ao redor de 141.000 millóns de euros, é dicir un 14% do
PIB. Unha parte son as inxección directas de capital (11.300 millóns), outras
son Participacións preferentes convertíbeis (9.294 Millóns), Esquemas de
Protección de Activos (19.467 millóns), Adquisicións de activos danados (21.036
millóns) e avais de diferente tipo (79.890 millóns).
A maior parte foi financiada directamente
polo Tesouro Público (41,6%) e o resto polo FROB (21%) e o Fondo de Garantía de
Depósitos (18%).
Como sabemos, o primeiro Consello de
Ministros de Rajoy, ao tempo que acordou os recortes e a suba de impostos,
acordou tamén abrir unha liña de 100.000 Millóns de euros para axudas e avais á
banca para 2012.
Sumándoas ás acumuladas até ese momento
estariamos en 241.000 millóns de euros, o que equivale ao 24% do PIB español
actual.
Paralelamente, o famoso e controvertido
"rescate do sector bancario" recollido no Memorandum of Understanding asinado en xullo de 2012 e financiado
con fondos europeos do MEDE e o EFSF destinados á recapitalización do sistema
financeiro. A contía total de referencia estableceuse nuns 55.000 millóns de
acordo coas estimacións feitas en setembro por Oliver Wyman, dos que ao final
se aplicaron 40.000 millóns.
Só Bankia vai absorber uns 18.000 millóns
de euros para o seu rescate. É practicamente a metade desta primeira rolda de
rescate (39.000 millóns) financiada con fondos europeos. A estes cómpre engadir
os 4.665 millón aportados en 2010 polo FROB. En total son 22.600 millóns para a
entidade madrileña.
3. O burato da débeda
militar:
Con todo o disimulo posíbel o Estado
Español leva anos esforzándose por converterse nun membro do “selecto” grupo de
países do mundo empeñados en ser “potencias militares”. Iso concrétase entre
outras cousas nun crecente gasto militar. Segundo as definicións internacionais
do SIPPRI en 2011 o gasto militar total alcanzaría uns 17.200 millóns de euros,
ao redor do 1,7% do PIB. Dentro desa contía unha parte nada desprezábel son os
800 millóns de gasto anual na guerra de Afganistán.
Pero, a efectos do que aquí nos interesa,
o feito é que unha grande parte dese gasto foi financiado mediante o recurso ao
crédito e o endebedamento. A fins do 2011 o Ministerio de Defensa recoñeceu que
tiña unha débeda acumulada que roldaba os 32.000 millóns de euros. É, sen
dúbida, un burato importante que se suma no monto da débeda pública española.
Por si só representa máis do 3% do PIB.
Efectivamente, o Ministerio admite non ter
recursos suficientes para facer fronte ao pagamento de 26.692 millóns de euros
comprometidos na adquisición dos 19 Programas Especiais de Armamentos (Peas) e,
na medida en que consideran que haberán de renegociar coas empresas militares,
a cifra final podería situarse na altura de 2015 nuns 36.876 millóns de euros.
A esa fabulosa cifra chégase desde a
agresiva política de compras militares posta en marcha baixo o primeiro goberno
Aznar. O actual Ministro de Defensa e daquela segundo dese ministerio, Pedro
Morenés, foi o artífice en 1998 dunha complexa enxeñería financeira coa que se
poñería en marcha o máis vasto programa de compras militares nunca visto,
dirixido tanto a empresas españolas como americanas e europeas. Un sistema de
compras apancadas que irían aumentando o monto da débeda acumulada até chegar
na actualidade ás cifras indicadas.
Polo tanto, ese importante capítulo da
débeda pública hai que situalo nas contas da empresas de armamento e nos
intereses que nelas se funden de grandes grupos de investimento, lobbies
empresariais e conservadores, entre os que existe unha mesta rede de
complicidades na sombra da que o actual ministro de defensa é un preclaro
representante.
Desde o punto de vista territorial a
industria militar e as empresas tecnolóxicas e de servizos ligados á defensa
están localizadas fundamentalmente na Comunidade de Madrid (CASA, CESA, Amper,
Indra, Hisdesat, INTA, Thales, etc. etc), aínda que teñen tamén unha certa
presencia en Andalucía, País Vasco ou Cataluña. Segundo o Ministerio
de Defensa o 62% da facturación procede da C. Madrid, razón pola que podemos
dicir que o groso da débeda militar acumulada está concentrada na capital do
estado.
4. O burato da débeda
eléctrica (déficit
tarifario ou agasallo ás eléctricas)
Outro dos buratos que pexan a economía
española é o chamado déficit tarifario eléctrico. O sector e a Comisión
Nacional da Enerxía estimabano nuns 22.392 millóns de euros a fins de 2011 e
alcanza na actualidade máis de 28.000 millóns. Esas cifras, seguramente algo
interesadas, supoñen perto dun 3% do PIB español.
Esa cifra é o resultado da “graciosa”
concesión do Ministro Rodrigo Rato/Montoro/deGuindos ás eléctricas que, ao
tempo que “liberaliza” o sector en 2002, garántelles unha tarifa que evolucione
acorde co custe marxinal máis alto do sector. Iso, controlado fraudulentamente
por un sector oligopolizado daría lugar a unha tarifa disparatada que, a pesar
dos aumentos importantes sufridos polos consumidores que soportan a tarifa máis
alta da UE, nunca se atreverían a aplicar na súa integridade. A diferenza entre
os aumentos reais e os que as compañías estiman dacordo con aquel compromiso
gobernamental é o que da lugar ao famoso déficit tarifario, que o Goberno se
compromete a compensar. Ese compromiso formal e legal do goberno é na práctica
financeira como unha débeda coas eléctricas. O certo é que as empresas
eléctricas xa viñeron facendo a súa contabilidade desde 2002 imputando esas
tarifas, de xeito que as marxes resultantes (ficticias) xa foron anualmente
repartidas en forma de beneficios e dividendos entre os seus accionistas.
Temos, polo tanto, un agasallo virtual do goberno Aznar convertido en
beneficios contantes e soantes dos propietarios das eléctricas –principalmente
os bancos- pero que na práctica hoxe por hoxe é un burato nas contas desas
compañías e un burato de débeda para o Estado –e, polo tanto, para todos os
contribuíntes-. Contribuíntes que, por outra parte, xa están a pagar parte
daquel agasallo en forma de subas da tarifa, que aumentou de xeito importante,
en particular en 2010, e que volveu aumentar o goberno do PP.
Desde o punto de vista territorial, as
principais industrias de produción e distribución da electricidade están
localizadas en Madrid (nomeadamente Endesa e REE) pero o que máis vencella a
todas elas coa capital son os accionistas, en particular os grandes bancos que
teñen unha forte presenza no seu accionariado, que son na súa inmensa maioría
capitalinos.
5. O burato da fraude fiscal:
Sen dúbida, un grande burato son as
recorrentes cifras da fraude fiscal anual que os técnicos da Axencia Tributaria
estiman nuns 90.000 millóns de euros anuais en impostos e uns 25.000 millóns en
cotizacións á Seguridade Social. Iso supón unha magnitude que rolda o 12% do
PIB, case duplicando o volume do déficit, mesmo nun ano tan negativo como 2011.
De facto, é o maior burato de fuga de
recursos públicos, do que se benefician en pequenas cantidades un importante
número de individuos (sobre todo entre as profesións liberais, pequenos
establecementos, compradores “sen IVE”, etc) pero que ten como principais
beneficiarios a unha pequena fracción de grandes defraudadores e evasores
fiscais (promotoras, inmobiliarias, construtoras, sociedades de investimento,
sociedades instrumentais, navieras, etc).
A estimación da evasión fiscal anual
realizada por Gestha (Técnicos do Ministerio de Facenda) calcula que o 72% da
evasión corresponde a Grandes fortunas, corporacións e grandes empresas; un 17%
as PEMES; un 8,5% autónomos e un 2,5% outros fraudes non empresariais
(arrendamentos, plusvalías, etc).
O 44% das empresas de maior tamaño (máis
de 1000 empregados) están radicadas en Madrid (o 39% se tomamos as de máis de
500 empregados e o 24% se tomamos a clasificación da AEAT). Tendo en conta que
as grandes fortunas están tamén concentradas na capital (55% do total do
declarantes do Imposto de Patrimonio) pode concluírse que Madrid contribúe
cunha cota excepcionalmente elevada na fraude fiscal española. Sen pretender
determinar unha cifra moi precisa cabería deducir que perto
da metade da evasión e da fraude fiscal española ten a súa orixe na comunidade
de Madrid.
Como aboiar no burato
da débeda madrileña?: o pragmatismo soberanista
Sumando todas estas cifras que vimos glosando
grosso modo -obviamente quedan outras moitas sen incluír- alcanzamos unha
magnitude que rolda os 270-290.000 millóns de euros. É a cantidade imputábel a
Madrid por eses grandes conceptos de débeda e buraco fiscal (infraestruturas
diversas, axudas á banca, empresas oligopólicas e evasión fiscal...). É unha contía
que vai moito máis alá do 2,3% que representan a débeda oficial da Comunidade
de Madrid e o Concello da capital. Dito doutra maneira, esas cifras veñen dicir
que Madrid é responsábel de cando menos un terzo (34%) da débeda pública
española. Esa débeda imputábel a Madrid representa máis do 27% do PIB español.
Unha verdadeira hipoteca para o resto da economía española que o poder
económico e o goberno central tentan impoñernos con todas as consecuencias.
Tendo que contribuír a cubrir esa contía é
moi difícil que o resto dos territorios se desenvolvan. Iso si, se a imposición
funciona e o resto do estado acabamos asumindo a cotaparte no financiamento da
economía madrileña entón Madrid e a súa elite económica e política terán
garantido un redespregue dos seus negocios oligopolísticos (eléctricas, banca,
construtoras e inmobiliarias) e voltarán “acariñar as estrelas” dende o “palco
do Real Madrid”. Ese é o xogo no que nos sitúa o centralismo.
Con esas claves podemos entender mellor o
empuxe e empeño que os poderes capitalinos poñen no agresivo proxecto de
recentralización política e económica. Esa tensión nunca desaparecera pero
colleu azos renovados nos últimos anos e está a ser executado con absoluta
devoción por parte do goberno central do PP, coa colaboración sumisa dos seus
gobernos autónomos. Ese M.A.D.R.I.D. (Movemento Abafante De Recentralización
Inducido pola Dereita) está en marcha. A cobertura ideolóxica é construída a
conciencia e popularizada por unha abafante artillería mediática.
O nacionalismo galego non pode mirar cara
outro lado nin entreterse en disquisicións máis ou menos colaterais ou
quiméricas. Temos que enfrontar ese M.A.D.R.I.D. con absoluta clareza e
pragmatismo. A submisión non é unha opción, o desvarío evasionista tampouco.
Cando ese M.A.D.R.I.D. rompe todas as regras e pactos de xeito decidido e
definitivo só cabe aceptar o reto e erguer a estratexia que con criterio
pragmático mellor responda aos intereses colectivos do noso país. Agarrarse á
bandeira furada dunha autonomía desacreditada e baleira de competencias reais
non conduce a ningures. Agarrarse a un federalismo nominal que consagre a
renuncia a instrumentos propios esenciais tampouco frea a ambición
centralizadora. Aínda que a certos sectores do noso país lle resulte unha
aposta arriscada o certo é que a única forma realista de frear o centralismo é
erguer a bandeira da soberanía. Non podemos renunciar ao futuro, pagando peaxes
insoportábeis e aceptando que nos aten os pes e mans que precisamos para poder
axir e traballar. Sen sistema financeiro propio, sen políticas sectoriais
propias, sen fiscalidade propia, sen reglas comerciais acaídas non teremos nin
economía produtiva, nin emprego nin benestar.
Estamos en momentos de estrema gravidade
-unha auténtica encrucillada- e non cabe outra que repensar con radicalidade e
pragmatismo as opcións para o noso futuro colectivo. Non enfrontar hoxe con
resolución o órdago centralista por medo ou cativeza conducirá o país a décadas
de retroceso e declive. Para o nacionalismo sempre será preferíbel pecar de
ousado que tirar a toalla antes de dar a batalla. Mesmo no pior dos casos,
aínda que sairamos derrotados o país gañaría. Se damos a batalla o país sairá
gañando. Por iso a daremos.
(Texto publicado como monográfico A Fondo de Sermos Galiza, n. 25, 12 xullo de 2013)
(Texto publicado como monográfico A Fondo de Sermos Galiza, n. 25, 12 xullo de 2013)
